ศิลปะแนวพุทธ : พัฒนาการที่ลงตัวสู่ความเป็นพุทธศิลป์ไทย

The Buddhist Art : Its Development into the Thai Buddhist Art

  • รองศาสตราจารย์ ดร.อำพล บุดดาสาร
Keywords: ศิลปะแนวพุทธ, พัฒนาการ, พุทธศิลป์ไทย The Buddhist Art, Development, Thai Buddhist Art

Abstract

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิดที่สำคัญของพุทธศิลป์ที่ปรากฏในดินแดนสุวรรณภูมิ ผลการศึกษาพบว่า พุทธศิลป์ไทยหรือสยามในอดีตนั้นได้รับอิทธิพลมาจากแนวคิดทางพระพุทธศาสนาที่มาจากอินเดีย จากนั้นช่างหรือศิลปินไทยได้นำมาผสมผสานกับคติความเชื่อในแต่ละยุคสมัยถ่ายทอดออกมาเป็นงานพุทธศิลป์อันล้ำค่า ซึ่งจะแตกต่างกันออกไปตามยุคสมัยต่าง ๆ ได้แก่ พุทธศิลป์สมัยทวารวดี พุทธศิลป์สมัยศรีวิชัย พุทธศิลป์สมัยล้านนาหรือเชียงแสน พุทธศิลป์สมัยสุโขทัย พุทธศิลป์สมัยอยุธยา และพุทธศิลป์สมัยรัตนโกสินทร์ พุทธศิลป์ในแต่ละยุคสมัยล้วนเกิดจากการรังสรรค์ของช่าง โดยได้รับแรงบันดาลใจจากพระพุทธศาสนาเป็นหลัก ทั้งในด้านประติมากรรม จิตรกรรม และสถาปัตยกรรม  ทั้งนี้เพราะเป็นศิลปกรรมที่ช่างและสังคมยอมรับในคุณค่า และรูปแบบศิลปะ มีการสืบทอดปฏิบัติต่อกันมาจนเป็นประเพณี งานศิลปกรรมไทยแบบประเพณีทั้งหมดล้วนสร้างขึ้นเกี่ยวข้องกับระบบความเชื่อในพุทธศาสนาและความเชื่อในสถาบันพระมหากษัตริย์ ดังนั้น จึงอาจกล่าวได้ว่าพระพุทธศาสนาเป็นแหล่งกำเนิดหรือบ่อเกิดของศิลปกรรมไทยที่นิยมเรียกว่า “พุทธศิลป์ไทย” ในปัจจุบัน

This article aims to introduce the important concepts of Buddhist art appearing in the next Suvarnabhumi territory. The result that : the Buddhist Thai or Siamese art was influenced by the Buddhist concept that came from India, and the artist and Thai artists were combined with the belief in each era of the modern Buddhist art that to different ages, include Thavaravadee Srivichai Lanna Chiang Saen Sukhothai Ayutthaya, and Rattanakosin time art. The Buddhist art in each era is created by the creation of a Buddhist inspired by Buddhism, primarily in the painting and architecture sculpture. This is because of the art that technicians and societies accept in value and artistic style. They are inherited and treated as a tradition. All traditional Thai works of art are created in relation to the belief system in Buddhism and the King. Therefore, it can be said that Buddhism is the birthplace or source of the popular Thai art, called the Thai Buddhist art today.

References

กรมศิลปากร. (2515). จิตรกรรมและภาพลายเส้นในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภา.
น ณ.ปากน้ำ. (2518) .หลักการใช้สี. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม ๒๘. (๒๕๓๙). กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย.
พรพรรณ เลาหศิรินาถ. (ม.ป.ป.). ศิลปนิยม. กรุงเทพฯ: ม.ป.ท..
วิทย์ พิณคันเงิน. (2509). ศิลปและความรู้เกี่ยวกับศิลปวิจักษ์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ศรีหงส์.
ศิลป์ พีระศรี. (2515). ศิลปสงเคราะห์. แปลโดย ศาสตราจารย์ พระยาอนุมานราชธน. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ศูนย์การทหารราบ.
สงวน รอดบุญ. (2526). พุทธศิลป์รัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.
สงวน รอดบุญ. (2529). ศิลปกรรมไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.
สันติ เล็กสุขุม. (2538). ศิลปะภาคเหนือ : หริภุญไชย-ล้านนา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์เมืองโบราณ.
สินชัย กระบวนแสง. (2520). ภาพชาดกในอุโมงค์วัดศรีชุม เมืองสุโขทัยเก่า. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร. 1(1), ม.ป.น..
สุภัทรดิศ ดิศกุล. . (2520). พุทธศิลป์ล้ำเลิศควรเชิดชู. กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี.
_______. (2518). ศิลปในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กรุงสยามการพิมพ์.
Published
2019-12-27