ศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในวรรณกรรมอีสานเรื่อง ปู่สอนหลาน

  • พระสุดสาคร ญาณวีโร จันทาทิพย์
Keywords: ศึกษาวิเคราะห์, หลักพุทธธรรม,, วรรณกรรมอีสานเรื่อง ปู่สอนหลาน

Abstract

วิทยานิพนธ์เรื่องการศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในวรรณกรรมอีสานเรื่องปู่สอนหลานมีวัตถุประสงค์ในการศึกษา ๓ ประการคือ ๑) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของวรรณกรรมอีสาน เรื่อง ปู่สอนหลาน ๒) เพื่อศึกษาหลักพุทธจริยธรรมที่ปรากฏในวรรณกรรมอีสานเรื่อง ปู่สอนหลาน และ ๓) เพื่อศึกษาวิเคราะห์คุณค่าวรรณกรรมอีสานเรื่อง ปู่สอนหลานที่มีต่อสังคมไทยอีสานที่ได้ศึกษาข้อมูลระดับปฐมภูมิ และทุติยภูมิแล้วนำมาเรียบเรียงบรรยายเชิงพรรณนาสามารถสรุปผลการศึกษาดังนี้

ผลจากการศึกษาพบว่า        

วรรณกรรมอีสานเรื่อง ปู่สอนหลาน เป็นวรรณกรรมประเภทคำสอน เขียนประพันธ์แบบกาพย์อีสาน จารึกด้วยอักษรไทน้อย สันนิษฐานน่าจะถูกแต่งขึ้นในช่วงสมัยพญาสามแสนไท – สมัยของพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช  มีการชำระปริวรรตครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๘ โดยพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์ สิริจันโท) และเมื่อ พ.ศ.๒๕๔๓ อาจารย์สวิง บุญเจิม ก็ได้ชำระปริวรรตอีกครั้ง

จากการศึกษาพบว่ามีหลักพุทธธรรมที่ปรากฏในวรรณกรรมอีสานเรื่อง ปู่สอนหลานนี้ ๙ เรื่องคือ  ๑) พุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องเบญจศีล – เบญจธรรม ๒) พุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องธรรมคุ้มครองโลก ๓) หพุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องสุจริต ๓ ๔) พุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องฆราวาสธรรม ๕) พุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องสังคหวัตถุ  ๖) พุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ ๗) พุทธธรรมว่าด้วยเรื่องกัลยาณมิตร ๘) พุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องกิเลส และ ๙) พุทธธรรมที่ว่าด้วยเรื่องอบายมุข

          ผลการวิเคราะห์คุณค่าของวรรณกรรมอีสานเรื่อง ปู่สอนหลานนี้พบว่ามีต่อสังคมไทยอีสานใน ๖ ด้าน คือ ๑) คุณค่าด้านการเป็นต้นแบบของความดี ๒) คุณค่าด้านประเพณี และวัฒนธรรม ๓)คุณค่าด้านสืบทอดอายุพระพุทธศาสนา ๔) คุณค่าด้านความรู้และคติธรรมในการดำเนินชีวิต ๕) คุณค่าด้านความสัมพันธ์ของชุมชนในท้องถิ่น และ๖) คุณค่าด้านการปฏิบัติหน้าที่ของสุภาพบุรุษและสุภาพสตรี

References

เจตนา นาควัชระ.วรรณคดีวิจารณ์และวรรณคดีศึกษา.กรุงเทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช,๒๕๔๕.
บุญเกิด พิมพ์จารุวรรณ ธรรมวัตร. ลักษณะวรรณกรรมอีสาน. กาฬสินธุ์ : จิตตภัณฑ์การพิมพ์, ๒๕๒๒.
วรเมธากุล และพร พิมพ์วรเติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร :มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๓๐.
ธวัช ปุณโณทก. แนวทางการศึกษาวรรณกรรมปัจจุบัน.กรุงเทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช, ๒๕๒๗.
. วรรณกรรมท้องถิ่น.กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์, ๒๕๒๕.
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุดคำวัด. กรุงเทพมหานคร :
วัดราชโอรสาราม, ๒๕๔๘.
พระราชธรรมนิเทศ (ระแบบ ฐิตญาโณ).ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์
มหามกุฏราชวิทยาลัย, ๒๕๔๒.
เมธากุล.ฮีด-คอง-คะลำ. ขอนแก่น: โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา, ๒๕๔๖
สวิง บุญเจิม.ปู่สอนหลาน.อุบลราชธานี : สำนักพิมพ์มรดกอีสาน, ๒๕๔๓.
สิลา วีระวงส์, พงศาวดารลาว.เวียงจันทน์: กระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๐๐.
สมคิด สิงสง. วารสารวัฒนธรรม.คอลัมน์: เดินทวนหนทาง Column: Back to the Root, เรื่อง
พรมแดนลาวสมัยเจ้าฟ้างุ้มทาง.ฉบับที่๑๒ ปีที่ ๑ ประจำเดือนเมษายน ๒๕๕๖.
สัมภาษณ์ พระครูวีรกิจชลธาร, รองเจ้าคณะอำเภอน้ำยืน, สัมภาษณ์ ๒๐ กันยายน ๒๕๖๑.
สัมภาษณ์ พระครูกิตติคุโณภาส. ผู้อำนวยการวิทยาลัยสงฆ์ วิทยาเขตอุบลราชธานี,สัมภาษณ์ ๒ ตุลาคม ๒๕๖๑.สัมภาษณ์ พระครูอาทรชลกิจ. เจ้าคณะตำบลโดมประดิษฐ์, ๒๑ กันยายน ๒๕๖๑
สัมภาษณ์ พระมหาคำพันธ์ ปภากโร, รองอำนวยการวิทยาลัยสงฆ์วิทยาเขตอุบลราชธานี,๒ ตุลาคม
๒๕๖๑.
สัมภาษณ์ นายทองคำ สายตา.ประธานสภาตำบลน้ำยืน, ๒๑ กันยายน ๒๕๖๑.
สัมภาษณ์ นายสุนทร อินทนา.ไวยาวัจกรณ์วัดเกษตรสมบูรณ์, ๑๗ กันยายน ๒๕๖๑.
Published
2019-12-28