เพศภาวะและบทบาทหน้าที่ทางสังคมในวรรณกรรมคำสอนอีสาน

Gender and Social Roles in Isan Didactic Literature

  • ศุภชัย ภักดี
  • จันจิรา เซี่ยงฉิน
  • สิริลักษณ์ บุ้งทอง
  • นิตยา เรืองสุวรรณ
Keywords: เพศภาวะ, บทบาททางสังคม, วรรณกรรมคำสอนอีสาน

Abstract

บทความนี้เป็นการศึกษาเพศภาวะและบทบาทหน้าที่ทางสังคมในวรรณกรรมคำสอนอีสาน ซึ่งพบว่าเพศภาวะและบทบาทหน้าที่ทางสังคม ถูกกำหนดผ่านชุดของความดีภายใต้แนวคิดปิตาธิปไตย บทบาทหน้าที่ทางสังคมของความเป็นชาย  ความเป็นหญิง และความเป็นผู้เฒ่าผู้แก่ ถูกกำหนดผ่านระบบของความดี ซึ่งความดีเป็นกระบวนการที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อกำหนดพฤติกรรมที่พึงประสงค์ของสังคม กรอบของการครอบงำความคิดชุดนี้มีระบบของความเชื่อดังเดิม เช่น ความเชื่อเรื่องผี นรก สวรรค์ บาปบุญคุณโทษ หลักของฮีตคองที่อิงกับพุทธศาสนากลายเป็นพุทธศาสนาแบบชาวบ้านเป็นตัวควบคุมพฤติกรรมและกำหนดเพศภาวะและบทบาทหน้าที่ทางสังคมของบุคคลทั้งสามกลุ่มดังที่กล่าวมา ซึ่งแฝงนัยยะของอำนาจและอุดมการณ์ที่ไหลเวียนในกระแสสังคมอีสาน

 

References

ฉลาดชาย รมิตานนท์. (2560). อุดมการณ์ “ลูกผู้ชาย” และ “ลูกผู้หญิง”. เชียงใหม่: ศูนย์สตรีศึกษาคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ธวัธ ปุณโณทก.(2537). วรรณกรรมภาคอีสาน. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ปรมินท์ จารุวร. (2548). ความขัดแย้งและการประนีประนอมในตำนานปรัมปราไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ประมวล พิมพ์เสน. (มปป). ธรรมดาสอนโลก. ศูนย์การถ่ายทอดภูมิปัญญาไทยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดขอนแก่น.

ปรีชา พิณทอง. (2534). ย่าสอนหลาน. พิมพ์ครั้งที่ 2. อุบลราชธานี: ศิริธรรมออฟเซ็ท.

พรชัย ศรีสารคาม. (2527). วรรณกรรมอีสานเรื่องท้าวคำสอน. มหาสารคาม: โครงการปริวรรตและพิมพ์เอกสารโบราณ ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดมหาสารคาม วิทยาลัยครูมหาสารคาม.

มูลนิธิส่งเสริมเศรษฐกิจและสังคมชนบทภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ส.ศ.อ.). (มปป). กาพย์ปู่สอนหลานและกาพย์หลานสอนปู่. มูลนิธิส่งเสริมเศรษฐกิจและสังคมชนบทภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ส.ศ.อ.).

สาร สาระทัศนานันท์. (2522). หนังสือชุดสมบัติอีสาน เล่ม 1 ฮีตสิบสอง- คองสิบสี่. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.

สุชาดา ทวีสิทธิ. (2550). ผู้หญิง ผู้ชาย และเพศวิถี: เพศภาวะศึกษาในงานมานุษยวิทยา. วารสารสังคมศาสตร์, 19(1), 315.

อริยานุวัตร (อารีย์) เขมจารีเถระ. (2513). พญาคำกองสอนไพร่. มหาสารคาม: ศูนย์อนุรักษ์วรรณคดีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ วัดมหาชัย จังหวัดมหาสารคาม.

อุดร จันทวัน. (2553). สุดยอดวรรณกรรมอีสาน วรรณกรรมโบราณที่สืบอดีตสู่ปัจจุบัน. พิมพ์ครั้งที่ 2. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา.

Published
2019-05-21